Een écht debat waard…. door Bobo Deb

🔔 – De sportmiljarden delen: geen luxe, maar noodzaak – 🔔

Terwijl gezinnen in Europa worstelen met energierekeningen en stijgende voedselprijzen, werd Kylian Mbappé vorig jaar verwelkomd bij Real Madrid met een contract van ruim 100 miljoen euro per jaar.(!) Terwijl voedselbanken overuren draaien, incasseerde de FIFA 7,5 miljard dollar aan het WK 2022 in Qatar. De vraag is niet óf de sportsector moet bijdragen aan armoedebestrijding, maar wanneer we eindelijk ophouden met het accepteren van deze absurde ongelijkheid.

Sportorganisaties houden ons graag voor dat hun rijkdom vanzelf naar beneden sijpelt: jeugdopleidingen, lokale clubs, gemeenschapsprojecten. De praktijk is weerbarstiger. Terwijl de top 1% van voetballers zwemt in geld, verdwijnen amateurclubs bij bosjes door geldgebrek. De helft van professionele voetballers wereldwijd verdient minder dan een modaal inkomen, terwijl een handjevol supersterren geld opstrijkt die een doorsnee burger in duizend levens niet bij elkaar verdient.

Het meest cynische? Deze ongelijkheid is geen onvermijdelijk marktfenomeen, maar het resultaat van bewuste keuzes door machtige organisaties die zichzelf hebben ingericht als quasi-monopolies, afgeschermd van normale belastingregels en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Vijf concrete maatregelen die morgen kunnen beginnen

➡️ 1. De transfersolidariteitsheffing: 10% voor de wereld

Voetbaltransfers vertegenwoordigen jaarlijks 8 tot 10 miljard euro. FIFA en UEFA heffen nu al een klein percentage voor jeugdopleidingen. Breid dit uit met een verplichte 10% solidarity tax op elke transfer boven het miljoen. Dat levert moeiteloos 800 miljoen euro per jaar op. Genoeg om schoolmaaltijden te financieren voor miljoenen kinderen in Europa.

Chelsea betaalt 121 miljoen voor Enzo Fernández? Dan gaat er automatisch 12 miljoen naar armoedebestrijding. Transparant, traceerbaar, rechtvaardig.

➡️ 2. Beperk de belastingontwijking via imagerechten

Het is een publiek geheim: topsporters parkeren hun ‘imagerechten’ (het commerciële gebruik van hun identiteit en reputatie) in Luxemburgse of Ierse constructies en ontlopen zo miljoenen aan belasting. Cristiano Ronaldo, Lionel Messi, Neymar… allemaal veroordeeld of geschikt voor belastingontduiking via deze trucjes.

De oplossing is eenvoudig: imagerechten moeten worden belast in het land waar de sport wordt beoefend. Geen uitzonderingen, geen mazen. Conservatieve schattingen spreken van miljarden aan ontdoken belastingen per jaar in Europa alleen. Geld dat nu naar Caribische brievenbussen gaat, kan ziekenhuizen, scholen en zoveel meer financieren.

➡️ 3. Luxeheffing op VIP-sportevenementen

Een skybox bij de Champions League finale kost al snel 15.000 euro. Toegang tot de paddock bij de Grand Prix van Monaco? 5.000 euro, en dan heb je nog geen stoeltje. Deze obscene luxe-ervaringen zouden een solidarity tax van 25% moeten dragen.

Het raakt exact de groep die het zich kan veroorloven, genereert honderden miljoenen per jaar, en niemand -werkelijk niemand- heeft een grondwettelijk recht op champagne drinken met uitzicht op de aftrap.

➡️ 4. Stop de belastingvrijstelling voor sportbonden

FIFA presenteert zich als non-profit, maar zit op reserves van meer dan 4 miljard dollar. Het IOC verdient honderden miljoenen aan tv-rechten maar betaalt nauwelijks belasting. UEFA heeft luxekantoren in Zwitserland en geniet fiscale voordelen die je doet duizelen.

Deze organisaties opereren als multinationals maar genieten de status van liefdadigheidsinstellingen. Het wordt tijd dat we hun fiscale privileges drastisch beperken. Een corporatiebelasting van 20% op hun winsten zou miljarden opleveren.

➡️ 5. Herzie sponsordeals: publiek geld, publieke verantwoordelijkheid

Overheidsbedrijven zoals staatsloteringen, nationale luchtvaartmaatschappijen en publieke omroepen pompen miljarden in sponsordeals met sport. Maak het verplicht dat 10% van elke sponsordeal door overheidsgefinancierde entiteiten naar een solidariteitsfonds gaat.

Als de Nationale Loterij 50 miljoen betaalt om shirtsponsor te zijn, gaat er automatisch 5 miljoen naar armoedebestrijding. Publiek geld moet publieke waarde creëren.

Het tegenargument: “Dan vertrekken ze”

Het favoriete dreigement van de sportlobby: als je ons belast, verhuizen we naar Dubai of Singapore. Dit argument is zwakker dan het lijkt.

Ten eerste: de waarde van Europese competities zit in hun geschiedenis, fanbase en infrastructuur. Je verplaatst Old Trafford niet naar Abu Dhabi. De Premier League is waardevol omdat het de Premier League is, niet omdat Engeland zo belastingvriendelijk is.

Ten tweede: als we dit internationaal coördineren via FIFA, UEFA en het IOC, is er geen ontsnapping mogelijk. Deze organisaties hebben de macht om regels wereldwijd af te dwingen. Ze gebruiken die macht nu om meer geld naar boven te pompen. Ze kunnen het net zo goed gebruiken voor rechtvaardigheid.

Ten derde: laat ze maar gaan. Als een voetbalclub of sporter liever in een belastingparadijs opereert dan maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen, vertelt dat alles over hun morele kompas. Fans zullen daar hun conclusies uit trekken.

In de tijd die je nodig had om dit schrijfsel te lezen, zijn wereldwijd ongeveer vijftig kinderen gestorven aan vermijdbare oorzaken: ondervoeding, gebrek aan schoon water, vermijdbare ziektes. Dat zijn geen statistieken, dat zijn mensen. Kinderen die hadden kunnen leven als we onze prioriteiten anders hadden gesteld.

Tegelijkertijd betaalt de sportwereld bonussen van miljoenen voor het winnen van een voetbalwedstrijd. De cognitieve dissonantie zou ondraaglijk moeten zijn.

Ik hoor de nuance al: sport creëert banen, inspireert mensen, brengt gemeenschappen samen. Allemaal waar. Maar dat rechtvaardigt geen systeem waarin een handjevol mensen onvoorstelbaar rijk wordt terwijl we tegelijkertijd accepteren dat bijna 700 miljoen mensen in extreme armoede leven.

Deze maatregelen zijn technisch eenvoudig te implementeren. De infrastructuur bestaat. De kennis is er. Het enige wat ontbreekt is politieke wil en maatschappelijke druk.

Daarom: de volgende keer dat FIFA prat gaat op hun ‘sociale programma’s’, vraag dan hoeveel procent van hun 7,5 miljard ze daadwerkelijk besteden aan de allerarmsten.

Spoiler: het is een beschamend laag percentage.

De volgende keer dat een topvoetballer wordt betrapt op belastingontduiking, eis dan niet alleen een boete maar structurele verandering.

En de volgende keer dat jouw regering subsidie verleent aan een groot sportevenement, vraag dan wat de tegenprestatie is in termen van sociale rechtvaardigheid.

De sportmiljarden delen is geen utopisch idealisme. Het is een keuze. En de geschiedenis zal niet mild oordelen over een generatie die liever toekeek hoe ballen werden getrapt dan hoe kinderen werden gered.